Raport Red Hat: tylko 7% firm w Europie wykorzystuje w pełni potencjał AI

72% firm w regionie EMEA uznaje rozwój narzędzi bazujących na sztucznej inteligencji za priorytet strategii IT na najbliższe 18 miesięcy – wynika z badania Red Hat. Jednocześnie aż 91% firm przyznaje, że ich pracownicy korzystają z narzędzi AI poza formalnymi ramami organizacji. Czy shadow AI zostanie z nami na dłużej?

Samo mówienie o technologii nie sprawi, że sztuczna inteligencja zmieni biznesowe zasady gry. „Red Hat Survey Project 2025” wskazuje, że choć przedsiębiorstwa są już na etapie wdrażania AI, to skala i tempo tych działań wciąż pozostają ograniczone. Co czwarta firma w regionie EMEA (26%) znajduje się obecnie w fazie przygotowań do wdrażania sztucznej inteligencji. Kolejne 34% przedsiębiorstw jest na etapie poszukiwania konkretnych zastosowań AI. Firmy testują jej potencjał w wybranych obszarach działalności. Dzięki temu mogą uniknąć zjawiska shadow AI.

Tylko 7% podmiotów deklaruje, że ta technologia już teraz realnie przekłada się na wymierną wartość biznesową.

Dlaczego? W wielkim skrócie to pokłosie braku kompetencji, odizolowania AI od IT, i niejasne ROI 

Wśród barier (EMEA), na pierwszym miejscu znalazł się brak współpracy między zespołami rozwijającymi narzędzia AI a działami IT. Na problem silosów organizacyjnych zwróciło uwagę 30% ankietowanych przedsiębiorstw. Rozdzielenie kompetencji, danych i procesów pomiędzy różne zespoły utrudnia płynne przechodzenie od projektów eksperymentalnych do rozwiązań wykorzystywanych na szerszą skalę. To także ogranicza możliwość spójnego zarządzania środowiskiem AI w firmie i walki z shadow AI.

Do kolejnych wyzwań należą wysokie koszty wdrożenia i utrzymania rozwiązań (29%), obawy o bezpieczeństwo i prywatność danych (28%). Dalej: trudności z integracją modeli AI z istniejącymi w firmie systemami IT (27%). Co czwarta firma zwraca również uwagę na problemy z przejrzystością modeli AI oraz brak jasnych kryteriów oceny zwrotu z inwestycji (ROI). Utrudnia to uzasadnianie projektów AI z perspektywy biznesowej. W efekcie, nawet tam, gdzie technologia jest dostępna, decyzje o jej dalszym rozwijaniu często napotykają na bariery organizacyjne i finansowe. Shadow AI, jako nieautoryzowane użycie, także stanowi wyzwanie.

Wojciech Furmankiewicz, dyrektor Red Hat ds. technologii i rozwiązań w regionie Europy Środkowo-Wschodniej: Ograniczenia we wdrażaniu AI mają również wyraźny wymiar kompetencyjny, choć sprowadza się on nie tyle do braku specjalistów, co niedoboru konkretnych kompetencji w obszarze AI w firmach. Połowa przebadanych przez Red Hat przedsiębiorstw wskazuje na problem z łączeniem sztucznej inteligencji z danymi gromadzonymi w firmach. Niewiele mniej, bo 48% podmiotów dostrzega wyzwanie w efektywnym wykorzystaniu możliwości AI, a 46% nie wie, jak w praktyce wykorzystywać agenty AI. Dane te pokazują, że ważną barierą pozostają kompetencje wdrożeniowe i operacyjne, a nie sama dostępność technologii.

Konsekwencją rozdźwięku między ambicjami biznesowymi a rzeczywistym tempem wdrażania sztucznej inteligencji w firmach jest rosnące zjawisko tzw. shadow AI. Hasło shadow IT odnosiło się do nieautoryzowanego korzystania przez pracowników ze sprzętu lub oprogramowania poza kontrolą działów IT. Shadow AI to wykorzystywanie narzędzi sztucznej inteligencji. Narzędzia te to popularne i bezpłatnie dostępne duże modele językowe poza formalnymi ramami organizacji. Aż 91% podmiotów w regionie EMEA przyznaje, że ich kadra korzysta z narzędzi AI bez spójnych zasad i nadzoru firmy. W dwóch przypadkach na pięć (42%) proceder ten obejmuje całą organizację. Natomiast 38% firm dostrzega go w określonych zespołach. Tylko 9% przedsiębiorstw deklaruje, że utrzymuje całkowitą kontrolę nad użyciem sztucznej inteligencji przez swoich pracowników.

Skala zjawiska shadow AI jest ogromna. Zapotrzebowanie na rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji w codziennej pracy wyraźnie wyprzedza tempo, w jakim firmy są w stanie wdrażać je w sposób uporządkowany. To prowadzi do wzrostu nieformalnego użycia tych narzędzi.